Οδοιπόρος στον Ου Τόπο

…και φύσηξε Ζωή στις λέξεις

Φιλόκυπρος – Μία Προβολή στο Σήμερα



Η εκστρατεία της Τροίας ήταν ένα κοσμοϊστορικό γεγονός για τα μέτρα της εποχής εκείνης, γύρω στα 1200 χρόνια προ Χριστού. Τα μέσα που είχε κινητοποιήσει η συμμαχία των Ελλήνων για τη διεξαγωγή της ήταν πρωτοφανή. Η επιτυχής δε έκβασή της, σημάδεψε την πορεία του έθνους αυτού μέχρι σήμερα.
Η επιστροφή των νικητών στις πόλεις τους, δέκα χρόνια αφότου ξεκίνησαν για τον πόλεμο,
αποδείχθηκε εμπειρία τραυματική αν κρίνουμε από την περιπέτεια του Οδυσσέα και των συντρόφων του, αλλά και μεγαλειώδης, μελετώντας τα μετέπειτα αποτελέσματα.
Τα στοιχειά της φύσης με τη βοήθεια και της μυθολογίας, που λειτούργησε σαν ιστορικός λόγος,
έστησαν γερά θεμέλια ελληνικά στις ακτές της Μεσογείου. Και μια τέτοια ακτή ήταν κιαυτή τής Κύπρου, εκεί στη χερσόνησο που ονομάστηκε Ακάμας, όταν ταδέλφια Ακάμας και Δημοφών –παιδιά του μυθικού βασιλιά της Αθήνας Θησέα– με τους συντρόφους τους στον πόλεμο, βρήκαν καταφύγιο, στην περιπλάνησή τους, τη φιλόξενη γη της Κύπρου.
Η περιοχή δασώδης και ειδυλλιακή.
Και η παράδοση θέλει τον Δημοφώντα να θεμελιώνει νέα πόλη σε απόκρημνο (ομηρική λέξη: αιπύς), καλά προστατευμένο από επιβουλές τόπο, πάνω σε βουνί (λόφος). Αυτό το μέρος ονομάστηκε Αίπεια.
Το ελληνικό, «αθηναϊκό» βόρειο βασίλειο της Κύπρου. Η τοποθεσία είναι στα βόρεια προπόδια των βουνών του Τροόδους, ανατολικά του Ακάμα, και δεσπόζει ενός φυσικού λιμανιού.
Φυσική πηγή πλούτου εκεί κοντά, ήταν ένα χαλκορυχείο για το οποίο το νησί ήταν πασίγνωστο.
Σχεδόν εξακόσια χρόνια μετά, στα 570 προ Χριστού περίπου, η πόλη ακμάζει και έχει βασιλιά τον Φιλόκυπρο από τη γενιά του Θησέα. Την ίδια εποχή η καλή συγκυρία θέλησε ο Σόλων ο Αθηναίος να επιστρέφει από την περιοδεία του στην Αίγυπτο και να σταθμεύει στην Κύπρο.

Σαν έμαθε ο Φιλόκυπρος το πέρασμα του Σόλωνα, γνωστού για το μεταρρυθμιστικό νομοθετικό του έργο στην Αθήνα, του πρόσφερε αμέριστη φιλοξενία. Και ο Σόλων ανταπέδωσε.
Οι σοφές συμβουλές από μόνες δεν αρκούν. Εδώ έπρεπε να υπάρχει – και υπήρχε, το «ευήκοον ους»,το αυτί του Φιλόκυπρου.
Ο βασιλιάς ήταν έτοιμος.
Εθέσπισε στο βασίλειό του νόμους που του πρότεινε ο έμπειρος Σόλων και, προχωρώντας ακόμα πιο πέρα, παραδέχθηκε ότι καλό θα ήταν να επεκτείνει την πόλη του στην πεδιάδα που δέσποζε η Αίπεια, τόπο εύφορο, εύκολα προσβάσιμο και με προοπτικές ανάπτυξης μεγάλες.

Από πανοραμική φωτογράφηση της
δεκαετίας 1930, το αρχαίο θέατρο των
Σόλων (η σημερινή του μορφή
ανάγεται στους Ρωμαϊκούς χρόνους)
και, στο βάθος,
ο κόλπος της Μόρφου.

Σόλοι: Τοποθεσία Βουνί, 1929

Η κάτω φωτογραφία εστιάζει στην τοποθεσία Βουνί. Εδώ διακρίνονται τα θεμέλια εγκαταστάσεων, όπου εικάζεται ότι
ήταν και το διοικητικό κέντρο ή ανάκτορο του βασιλιά.
Η συνάντηση του Φιλόκυπρου με τον
Σόλωνα χρονολογείται στο πρώτο
μισό του 6ου π.Χ. αιώνα.



Τη νέα αυτή πόλη ονόμασε Σόλοι προς τιμή του Σόλωνα.

« ... πειτα πλεύσας ες Κύπρον γαπήθη διαφερόντως π Φιλοκύπρου τινς τν κε βασιλέων, ς εχεν
ο
μεγάλην πόλιν, κισμένην π Δημοφντος το Θησέως, περ τν Κλάριον ποταμν ν χωρίοις χυρος
μέν,
λλως δ δυσχερέσι κα φαύλοις κειμένην. πεισεν ον ατν Σόλων ποκειμένου καλο πεδίου
μεταθέντα τ
ν πόλιν δίονα κα μείζονα κατασκευάσαι. κα παρν πεμελήθη το συνοικισμο, κα
συνδιεκόσμησε πρός τε διαγωγ
ν ριστα κα πρς ασφάλειαν, στε πολλος μν οκήτορας τ
Φιλοκύπρ
συνελθεν, ζηλσαι δ τος λλους βασιλέας: δι κα τ Σόλωνι τιμν  αποδιδος Απεαν
τ
ν πόλιν καλουμένην πρότερον απ' κείνου Σόλους προσηγόρευσε. κα ατς δ μέμνηται το
συνοικισμο
: προσαγορεύσας γρ ν τας λεγείαις τν Φιλόκυπρον,
ν
ν δ φησί σ μν Σολίοισι πολν χρόνον νθάδ' ανάσσων
τήνδε πόλιν ναίοις κα
γένος μέτερον:
α
τρ μ ξν νηὶ̈
θο
κλεινς  απ νήσου
ασκηθ
πέμποι Κύπρις οστέφανος:
ο
κισμ δ' π τδε χάριν κα κδος πάζοι
σθλν κα νόστον πατρίδ' ς μετέρην...»

( Ο Πλούταρχος εξιστορεί, στον «Βίο του Σόλωνα», τα συμβάντα κατά τη συνάντηση του Αθηναίου νομοθέτη και σοφού με τον Φιλόκυπρο και τελειώνει αναγράφοντας την ελεγεία, δηλαδή το εξυμνητικό ποίημα, που αφιέρωσε ο Σόλων, με την άλλη του ιδιότητα αυτήν του Ποιητή, στον Κύπριο βασιλιά.)
Φιλόκυπρος, Αριστόκυπρος ο υιός του και, Πασίκυπρος, άλλος πιο μετά, βασιλιάς των Σόλων.
Από τις πηγές δεν γνωρίζουμε το όνομα του πατέρα του Φιλόκυπρου. Είχαν όμως περάσει αιώνες από την πρώτη γενιά, των υιών του Θησέα.
Οι Έλληνες αυτοί ήταν πλέον και ένοιωθαν Κύπριοι. Και δεν ήταν μόνοι.



Στο σταυροδρόμι αυτό της Μεσογείου που ήταν η Κύπρος, υπήρχε κι άλλος τόπος των Ελλήνων· η Σαλαμίνα, του Ευαγόρα και του Ονήσιλλου.
Παράλληλη η ιστορία της Σαλαμίνας με την Αίπεια.
Ο Αίαντας, ήρωας κι αυτός του Τρωϊκού Πολέμου, είχε αδελφό τον Τεύκρο και ήταν οι δυό τους παιδιά του Τελαμώνα, βασιλιά της Σαλαμίνας, απέναντι του Πειραιά.
Σαν τέλειωσε ο πόλεμος, ο Τεύκρος μόνος, χωρίς τον αδελφό που εχάθηκε στην Τροία, επέστρεψε στην πατρίδα· όμως ο πατέρας του δεν τον καλοδέχθηκε σαν είδε ότι ο Αίαντας είχε χαθεί.
Θεώρησε τον Τεύκρο υπεύθυνο που δεν προστάτεψε αποτελεσματικά τον αδελφό του, κι έτσι, ως τιμωρία, δεν του επέτρεψε να παραμείνει στον τόπο του.
Ο Τεύκρος ξεκίνησε με τους δικούς του για νέα γη και κατέληξε στην Κύπρο, νότια, κοντά στη σημερινή Αμμόχωστο, λίγα χρόνια μετά τον Δημοφώντα που είχε καταλήξει στον βορρά. Εκεί ίδρυσε μία νέα Σαλαμίνα, που ευτύχησε να στεριώσει και να αναδείξει ξακουστούς βασιλιάδες.
Τέτοιος, ήταν ο Ονήσιλλος που στα χρόνια του ήρθαν οι Πέρσες στο νησί, κατακτητική υπερδύναμη της εποχής, γύρω στα 500 προΧριστού.
Ο Ονήσιλλος διαπνεόταν από υπερήφανο ανυπότακτο πνεύμα και δεν ήθελε να παραδεχθεί την ηγεμονία των Περσών στην πατρίδα του. Και όταν μπόρεσε να εκθρονίσει τον αδελφό του Γόλγο, που είχε συνθηκολογήσει με τους εισβολείς, συγκάλεσε συμμαχία των Ελλήνων Κυπρίων εναντίον των Περσών.
Πρωτοστάτης συμπολεμιστής αναδείχθηκε ο Αριστόκυπρος, ο βασιλιάς των Σόλων.
Και αν δεν είχε προηγηθεί η προδοσία και αποχώρηση από το πεδίο της μάχης του βασιλιά Στασάνορα από το Κούριον – βασίλειο που είχαν ιδρύσει σε οροπέδιο της σημερινής Λεμεσού γύρω στα 800 Αργείοι από το Άργος της Πελοποννήσου, η μάχη αυτή θα είχε κριθεί εναντίον των Περσών.

Δυστυχώς έπεσαν και οι δύο, Ονήσιλλος και Αριστόκυπρος, στην πεδιάδα της Σαλαμίνας, με αποτέλεσμα οι Πέρσες να εδραιώσουν προσωρινά την επικυριαρχία τους στο νησί.




Πνεματα εσες των ξινμου
Φυσ
χτε Δναμη Μεγαλεο
Φυσ
χτε Μνμη Πστη
σαυτ
το χλκινο χμα
σαυτο
ς τους πντε βρχους
Να γενο
νε δρυ οι νοιμου βλαστο
Μαν
δες Μαινδες
Να κ
μουνε στρατος
Να φουσκ
σουν γη δση αγρα
Ναντιν
ξω το ζυγ. Φ.




Ετσι, στο πεδίο της μάχης πολεμώντας για την ελευθερία της πατρίδας του, εχάθηκε ο Αριστόκυπρος, ο άριστος των Κυπρίων, υιός του Φιλόκυπρου των Σολιέων.
Στην ύστατη μάχη με τον εχθρό, έγινε αυτός θύμα της διαίρεσης των ομοεθνών του και η Πατρίδα εύκολη λεία για τον εισβολέα.
Η μελέτη της πρώϊμης αυτής περιόδου της ιστορίας είναι πολύ ενδιαφέρουσα και λόγω του ότι πολλά στοιχεία της αντλούνται από τις ανασκαφικές έρευνες που μέχρι σήμερα γίνονται στο νησί από διάφορες αποστολές και συνεχίζουν να προσφέρουν
σημαντικές αποκαλύψεις και ερμηνείες.

Ο παραλληλισμός της εικόνας μιας νοητά απόλυτα καθορισμένης αλλά διασπασμένης χώρας, της Κύπρου, με την αντίστοιχη κατάσταση που επικρατούσε στις ακτές του Αιγαίου και στην ελληνική ενδοχώρα μέχρι την Ηπειρο, σε συνδυασμό με τις κοινές πολιτισμικές καταβολές, παρά τις διαφορετικές έντονες πολλές φορές επιδράσεις από ξένους «βάρβαρους» λαούς, δείχνει τη συνεκτική δύναμη της πίστης στην ιδέα-παιδεία της κοινής καταγωγής, που διαπαιδαγώγησε τους Ελληνες (Αθηναίους, Σπαρτιάτες, Μακεδόνες, Κύπριους) στο ότι ανήκουν στο ίδιο γένος των Ελλήνων.
Η Νήσος ονειρευόμενη...


Σε αυτό το πλαίσιο βλέπω κι εγώ τον Φιλόκυπρο· να δηλώνει με τις πράξεις του και το όνομά του, αυτός, ο ηγεμόνας ενός μικρού βασιλείου σε τμήμα του νησιού, την πεποίθησή του ότι ανήκει στο σύνολο της Κύπρου και, σε αυτό να μεταλαμπαδεύει με τη βοήθεια του Σόλωνα, τον τρόπο σκέψηςτων Αθηναίων Ελλήνων από τους οποίους και κατάγεται.
Οι συνειρμοί εδώ είναι ευδιάκριτοι.
Σε ένα νησί όπου χωρέσανε περισσότερα ίσως από δέκα βασίλεια-πόλεις, μαζί και η Αμαθούς και το Κίτιον, δύο βασίλεια όπου κυριάρχησαν οι Φοίνικες –λαός από τα παράλια του Λιβάνου– , έχουμε έναν φωτισμένο κυβερνήτη που θα μπορούσε ο ίδιος να είχε ονοματίσει (ή και χρίσει) τον εαυτό του Φιλόκυπρο, με ότι αυτό σημαίνει κυριολεκτικά, δείχνοντας έμπρακτα την πίστη και αγάπη του στη μία και ενιαία Κύπρο που στην πραγματικότητα ήταν χωρισμένη στα δέκα, αλλά σίγουρα θα ένοιωθαν οι άνθρωποί της ότι ζούσαν όλοι στην ενιαία Πατρίδα. Που τους ανάυιωσε. Αυτούς και τους προπάππους τους.


Χρυσό διάδημα από τάφο στους Σόλους
Τα χρυσά φύλλα των Σόλων.
Ασύλητος τρίχωρος αριστοκρατικός τάφος που ανακαλύφθηκε στους Σόλους από τον Τούρκο αρχαιολόγο Hazar Kaba και χρονολογείται στα 350-400 π.Χ. αποκάλυψε, μεταξύ άλλων, ολόχρυσο διάδημα που θυμίζει αντίστοιχα μακεδονικά.
Τα ευρήματα φυλάσσονται σε μουσείο της Μόρφου, πόλης κοντινής στους Σόλους.
Η πόλη των Σόλων, ακολουθώντας τη μοίρα ολόκληρης της Κύπρου, πέρασε κάποια στιγμή στην κυριαρχία της Ρώμης και στη συνέχεια, χριστιανική πόλη πλέον, στη Βυζαντινή δικαιοδοσία.
Ως το 600 περίπου, οπότε και υπέστη τα δεινά των Σαρακηνών πειρατών που λεηλατούσαν τα χρόνια εκείνα τα παράλια της ανατολικής κυρίως Μεσογείου.
Τότε οι κάτοικοι εγκαταλείπουν την πόλη τους και μετοικούν σε νέους οικισμούς που ιδρύουν στην ενδοχώρα της πατρίδας τους μακριά από τη θάλασσα, στις κοιλάδες των βουνών που προστάτευαν σα φυσικό τείχος από πάντα, τα νότια των Σόλων.
Η ενδοχώρα αυτή τώρα είναι γνωστή με τόνομα Σολιά.

Σήμερα, ότι έχει διασωθεί από τους αρχαίους Σόλους παραμένει στο περιθώριο και στο έλεος των στοιχείων της φύσης και καθεστώτων που θα προτιμούσαν να μην υπήρχαν τεκμήρια τέτοια της Ιστορίας. Που όμως σε πείσμα των καιρών βρίσκονται εκεί και έρχονται στο φως· τάφοι και ναοί και άλλα έργα των ανθρώπων· και περιμένουν...
Κι εγώ θα φαντάζομαι πως τα χρυσά φύλλα των Σόλων –ολόχρυσο στεφάνι– στολίζανε τους βασιλείς του τόπου αυτού και ίσως, και τον Φιλόκυπρο.

ΦΙΛΟΚΥΠΡΟΣ Ν.



Ακολουθούν οι αντίστοιχες σελίδες του βιβλίου…..

Φιλόκυπρος - Μία προβολή στο σήμερα 1/8
Φιλόκυπρος - Μία προβολή στο σήμερα 2/8
Φιλόκυπρος - Μία προβολή στο σήμερα 3/8
Φιλόκυπρος - Μία προβολή στο σήμερα 4/8
Φιλόκυπρος - Μία προβολή στο σήμερα 5/8
Φιλόκυπρος - Μία προβολή στο σήμερα 6/8
Φιλόκυπρος - Μία προβολή στο σήμερα 7/8
Φιλόκυπρος - Μία προβολή στο σήμερα 8/8