Οδοιπόρος στον Ου Τόπο

…και φύσηξε Ζωή στις λέξεις




Το πολύγωνο είναι ένα ευρύχωρο, εικοσάμετρο, πολυγωνικό δωμάτιο.
Το ορίζουν εννέα διακριτοί τοίχοι, μεγάλες κάθετες επιφάνειες αλλά και εσοχές και προβολές που δημιουργούν γωνίες και την ψευδαίσθηση ότι εδώ είναι ολόκληρο το σπίτι. Εδώ, όπου ξεδιπλώνεται ένας ολόδικός μου κόσμος. Εγώ τον έζησα πρώτα στο χαρτί. Τον έσβησα και τον ξανά σχεδίασα αμέτρητες φορές. Ωσπου μετά από οκτώ χρόνια κατοικήσαμε τρεις οικογένειες σε τούτο το κτίριο.

Κοιτώντας απέναντι μέσα στον κλειστό χώρο, το βλέμμα άθελά του διεισδύει στο εσωτερικό ενός δάσους που το διασχίζει, σκιερό μονοπάτι, ένα ρυάκι νερού με αθόρυβη, αλίμονο, ροή, αλλά με τα φύλλα του φθινοπώρου ολόγυρα να δίνουν την αίσθηση του δροσερού αγέρα και ας είναι έξω σούρουπο καυτού κατακαλόκαιρου.
Μιά ανεπαίσθητη κίνηση του ματιού και βρίσκομαι σε εντελώς διαφορετικό περιβάλλον· μπροστά σε μία σκηνή κυνηγιού όλως διόλου εξωτικού.
Δύο άνθρωποι πεζοί και άλλοι δύο πάνω στην πλάτη ελέφαντα, ο ένας με λόγχη και ο μπροστινός βαστώντας παλιού τύπου πυροβόλο όπλο να ξεχωρίζει από το χοντρό του στόμιο που λες και θα ξεράσει οβίδα.















Το ζώο, φανερά ανήσυχο, έχει προτεταμένη την προβοσκίδα και τους ισχυρούς χαυλιόδοντες,
αναστατωμένο από την παρουσία ενός τίγρη που ξεπροβάλλει στο μεγάλο ξέφωτο.

Ο Ινδός καλλιτέχνης φρόντισε να αποδώσει την ένταση της στιγμής σε απλοϊκές, θεοφιλικές γραμμές, με απαράμιλλη μαεστρία. Με μεταφέρει μέσα στη δράση. Η αλήθεια είναι ότι πάντα ζηλεύω τον ζωγράφο· τη μαγική του δύναμη να απεικονίζει ζωντανή τη φαντασία.



Πιο εκεί είναι μιά λίμνη. Καθόλου γαλάζια ή πράσινη, μήτε ξανθό καλοκαιρινό, το στάχυνο νησί που φυτρώνει στα νερά της.
Είναι όλα σε παστέλ χρωματικές αποχρώσεις του λευκού και μαύρου, ακόμα και οι τρεις πάπιες που κολυμπούν ανέμελα και οι άλλες που καταφθάνουν από πέρα. Και θυμούμαι τον πατέρα μου· ήταν κυνηγός από τους λίγους στις λίμνες του Νείλου στην ύπαιθρο της Αλεξάνδρειας.
Πήγαιναν πάντα δύο ή τρείς φίλοι μαζί και ο ένας κρυβόταν σε βαρέλι, ειδικά φτιαγμένο να μη βουλιάζει, και αόρατος έτσι καθώς γινόταν και με ειδική σφυρίχτρα, εμιμείτο το κάλεσμα του αρσενικού πάπιου.

Η συνέχεια ήταν πάντα ίδια αιματηρή και η μεγάλη αυτή γκραβούρα πάνω από το γραφείο μου δίπλα από τη ξυλοκόκκινη βιβλιοθήκη πάντα μου τον θυμίζει.
Ηταν δικιά του, αγαπημένο απόκτημα των νιάτων του. Η μητέρα μου ακόμη και σήμερα θυμάται και έχει να λέει για τα λάφυρα του κυνηγού αλλά, περήφανα συμπληρώνει πως η δικιά της μαγειρική τέχνη είναι αυτή που τους έδινε νόημα.

Αναζητώντας το τρόπαιο...
Το ρολόϊ, ακριβώς ανάμεσα στους πίνακες, με το σχήμα του κύκλου του αβγού, είναι εκεί όχι τόσο για να μου δείχνει την ώρα όσο πιο πολύ επειδή με μαγεύει η αέναη ροή του.
Είναι το μόνο αντικείμενο που κινείται και δείχνει ζωντανό· όχι μαρμαρωμένο. Γιαυτόν τον λόγο έχω δύο, σε εμφανή σημεία. Ετούτο είναι λευκό με μαύρα στοιχεία που αλλάζουν συνεχώς θέση αθόρυβα σαν γάτα που μόνο άμα την παρατηρήσεις νοιώθεις ότι είναι ζωντανή. Σε αντίθεση, το πολλαπλά μεγαλύτερο ξύλινο έπιπλο-ρολόϊ, με τη λατινική επιγραφή
tempus fugit, ολόκληρη στήλη με πόρτα, από ξύλο, γυαλί, μπρούντζο, σε μια εσοχή απέναντι από τον χώρο των βιβλίων, φροντίζει με τη μηχανική του καρδιά και τη μόνιμη ασταμάτητή του κίνηση σαν εκκρεμές που είναι, να ακούγεται και μάλιστα ηχηρά, κάθε μισή και μία ώρα, χτυπώντας την καμπάνα του αρμονικά βαθειά, μιά φορά στη μισή και τόσες στην ώρα φορές όσες και οι ώρες του χρόνου που φεύγει, όπως προειδοποιεί εξάλλου η εγχάρακτη επιγραφή.
Τη χρονομηχανή αυτή τη δώρισα σε μένα στα γενέθλια των σαράντα.
Και σε άλλα γενέθλια δώρισα ρολόϊ στον εαυτό μου. Ίσως αντιδρώντας στον φόβο του Χρόνου που περνά καθώς νομίζουμε, για πάντα. Ομως αυτά επιμένουν συνεχώς να ξαναδείχνουν τη δωδεκάτη ώρα πράγμα που καθώς μου φαίνεται, φανερώνει τη μεγάλη πλάνη του αρχαίου ρητού που λέει «Χρόνου Φείδου». Οχι! Ποτέ δεν είναι αργά. Ο Χρόνος μάς προσφέρεται απλόχερα άπειρος, τόσο άπειρος ώστε ακόμα και μετά την πραγματικά «τελευταία» εδώ στιγμή μου, έχω αποφασίσει ότι γνωρίζω πως απλώς θα μετακομίσω, χωρίς να ερωτηθώ, σε νέο πολυδιάστατο τοπίο. Οπου όλα θα ξανασυμβούν απαράλλαχτα ή και διαφορετικά: Σε μια παράλληλη χρονική στιγμή…

Stacks Image 518
..μπορεί σε ένα από αυτά τα τοπία ή τις στιγμές που περιγράφονται στα βιβλία μου αλλά γιατί όχι και μέσα στην αλήθεια κάποιας από τις ζωγραφιές τις κοινές αλλά και τις πιο αγαπημένες που βρίσκονται στο πολύγωνό μου.
Γιαυτόν τον λόγο, σημασία έχει το γέμισμα της κάθε ώρας ή μέρας που περνά, γιατί η μνήμη των συμβάντων είναι αυτή που πραγματικά τελικά μετράει τον χρόνο.

Stacks Image 514

Η ματιά μου συναντάει τη βιβλιοθήκη με τον αληθινό φτιαχτό της κόσμο.
Τα βιβλία μου, όσα τυχερά βρήκαν το δρόμο ίσαμε εδώ και δεν βρίσκονται σε κάποιο σεντούκι στο υπόγειο, μαζεμένα σε μιά πορεία πενήντα περίπου χρόνων, το κάθε ένα από αυτά ένα παράθυρο στον κόσμο, κατοικούν προστατευμένα πίσω από πόρτες με διάφανο γυαλί. Στέκονται μέσα στις βαθειές θήκες του επίπλου αφήνοντας μπροστά τους (και έχοντας απέναντι το κρύσταλλο της πόρτας) αρκετό ελεύθερο χώρο όπως μιά οροσειρά, σκέφτομαι τον Πενταδάκτυλο, που αφήνει στενή αλλά ικανή λωρίδα της Κερύνειας γης, ανάμεσόν του και της θάλασσας.
Οπως εκεί εθέριεψε ζωή, φύση, πολιτισμός και στήθηκαν μνημεία κάποια μεγάλα και άλλα μικρά των ανθρώπων και γιαυτό εξίσου μεγάλα, έτσι κι εδώ –με ποιητική άδεια τέτοια αντιστοίχιση τολμώ– έχω στήσει ένα μικρόκοσμο αντικειμένων μικρών και λιγότερο μικρών που μιλούν πολύ σε μένα, αλλά σκηνοθετημένα έτσι ώστε να έλκουν πάνω τους και την προσοχή και περιέργεια κάθε τρίτου.
Τα βιβλία στεγάζονται σε έξι στήλες με επτά επίπεδα στην κάθε στήλη πλάτους εβδομήντα εκατοστομέτρων.

Η εγκυκλοπαίδεια του Ηλίου, οι τόμοι της παροικιακής εφημερίδας Ατλαντίς του 1919-1920-1921 των Ελλήνων της Νέας Υόρκης και τα άπαντα του Κωστή Παλαμά είναι, ίσως, αυτά που επισκέπτομαι συχνότερα. Τουλάχιστον άλλοι πεντακόσιοι τίτλοι αφηγημάτων και μελετών και λευκωμάτων, στοιχίζονται σε οργανωμένες ομάδες έχοντας μπροστά της
η κάθε μία, ένα διαφορετικό μικρόκοσμο. Δηλαδή, μικρός κόσμος στα δικά μου μάτια, μικρός αχταρμάς όμορφα άχρηστα ίσως στολίδια για τον απλό παρατηρητή.
Ένα αφρικανικό δάσος σίγουρα θα έχει λιγότερους ελέφαντες σε σύγκριση με τους εβδομήντα που περιδιαβάζουν τα λημέρια του πολύγωνου. Μαζί και τρεις ρινόκεροι και δύο τίγρεις, άλογα, κοχύλια, ψάρια όλα άκακα ήμερα πλάσματα, όπως και ένας άκακος φοβερός δράκος, όλα δουλεμένα από κρύσταλλο, ξύλο, μπρούντζο, πέτρα ή κόκκαλο αλλά και από λιγότερο πολύτιμα υλικά φτιαγμένα, συνυπάρχουν με την ανθρώπινη Σοφία που αναβλύζει από το τείχος των βιβλίων που οριοθετεί ωσάν η οροσειρά τον χώρο πίσω τους.
Είναι και η Παναγιά μου του χαλκού, αγαπημένη εικόνα ανάμεσα στις άλλες μπροστά από τα βιβλία της Κύπρος. Αυτά κάθε που θέλω να τα ξαναδιαβάζω, πρέπει πρώτα να μετακινήσω την καφεκόκκινη χάλκινη εικόνα. Αραγε είναι η Πατρίδα που την αγγίζει σαν για στήριγμα...
Το σημείο αυτό εξυπηρετεί και σαν στάση στο τείχος των δακρύων.
Είναι κάθε φορά που η ματιά μου αντικρύζει τη ράχη του λευκώματος με τις φωτογραφίες από το βιασμό του νησιού που είναι η Μεγάλη Πατρίδα.

Σε ένα από τα χαμηλά επίπεδα του επίπλου υπάρχει θάλασσα, ναί, θάλασσα όπως θέλω να την αντιλαμβάνομαι, στα χρώματα του τριανταφυλλένιου ξύλου. Εδώ το αόρατο νερό δεν το βλέπει ήλιος και ουρανός για νάναι γαλάζιο.
Ενα μισάνοιχτο στρείδι από δόντι ελεφάντινο που μέσα του ο τεχνίτης εσμίλεψε δέντρο, άνθρωπο και άλογο, κείτεται εκεί, πλάϊ σε μπρούντζινη βάρκα που υπό κανονικές συνθήκες η θέση της θα ήταν στον βυθό. Αλλά γιατί όχι, αυτό μάλλον πρέπει να το ξανά σκεφθώ σα σκηνικό βυθού... όσο το μελετώ το κάθε σκηνικό, βρίσκω και μια καινούργια πιθανή ερμηνεία.
Ο τσίγκινος φάρος στη δεξιά άκρη του θαλασσινού τοπίου είναι ψηλός και ακόμα πιο ψηλός γιατί τον τοποθέτησα πάνω σε πέντε ξύλινα στρόγγυλα
sous-verres.
Στα ριζά του, ένα μικρό από πράσινο κρύσταλλο ποτηράκι του λικέρ, φιλοξενεί εντός του τη λεπτή φιγούρα ενός στραβοκάνη πειρατή.
Ισως, όντας μεθυσμένος, να χώθηκε ολόκληρος μέσα στο ποτήρι, έχοντας πιεί το περιεχόμενο γλυκό πιοτό, κακόμοιρος πειρατής ή θαλασσοδαρμένος καπετάνιος ναυαγός.

Το σκηνικό πίσω του οριοθετείται από κάθετες ράχες βιβλίων.
Ανάμεσά τους διακρίνω «Τα Λόγια της Πλώρης» δίπλα στα άλλα θαλασσινά διηγήματα του Ανδρέα Καρκαβίτσα. Κάποια από αυτά, στέκοντας μπροστάτους, τα καλύπτει η εικόνα του Αγιου της θάλασσας τη στιγμή που σώζει το ναυαγό. Τον Αγιο τον τίμησε ο παππούς μου με το όνομά του και τον τιμώ κι εγώ.

ο Ηλιος της Βιβλιοθήκης
Θαλασσινό
Ο Πετεινός από το Πολύγωνο


Η συνοικία της κινεζικής τέχνης, κάτι σαν China town, υπάρχει δίπλα σε διάφορα βιβλία ιστορίας. Αν και κανένα από αυτά δεν μου φαίνεται να παραπέμπει έστω για λίγο σε άπω Ανατολή, εντούτοις μπροστά τους βρίσκονται όμορφα αντικείμενα φερμένα από την Κίνα, άλλα σε γυαλί, άλλα σε πορσελάνη, ζωγραφισμένα ή χαραγμένα και άλλα πάλι σε σπάνια ξύλα σκαλισμένα.
Κάτι αντίστοιχο πιό πέρα σε γειτονικό επίπεδο συμβαίνει με τις ρώσικες πολύχρωμες μπάμπουσκες και τον Ιβάν τον Τρομερό που στέκει ανάμεσόν τους –αυτός δεν είναι μπάμπουσκα– αγέρωχα ακίνητος και αυστηρός, τυλιγμένος σε μολυβένιο μανδύα, στέκει σα μαρμαρωμένος βασιλιάς... Τον βλέπεις και προσπαθείς να υποθέσεις αυτό που ίσως σκέφτεται. Είναι η Ρωσία, ας μου το επιτρέψει η χάρη της.
Δεν θεωρώ ότι συνειδητά την περιορίζω σε τέτοιο λίγο χώρο. Όμως η ιστορία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας του Βασίλιεφ από τα πίσω έδρανα, αναβλύζει πράγματι άρωμα Ρωσίας, όπως και η Αλεξιάδα της Αννας της Κομνηνής που εξιστορεί την όλο δολοπλοκίες εποχή της. Επομένως, η προβολή συνδυαστικά είναι μία τεράστιων διαστάσεων δολοπλοκία, Βυζάντιο-Ρωσία, που με
εξιτάρει, έτσι το λέω για να παρεκκλίνω και λίγο από την ελληνική τη γλώσσα.
Την προσοχή μου την ώρα που ετοιμάζεται να με ρουφήξει ο έτερος αραχνοΰφαντος δολοπλόκος εαυτός, αποσπά ο καμπανιστός ήχος του μεγάλου ρολογιού που χτυπά μία, δύο, τρείς ... ένδεκα φορές μέσα στη νύχτα. Οι αισθήσεις μου είναι σε εγρήγορση και γιαυτό του δίνω τώρα σημασία, περισσότερη από αυτή που έχει συνηθίσει. Βρίσκεται σε εσοχή του δωματίου, σε κάποια απόσταση από το ξύλινο κρεββάτι. Χρόνια πολλά φωνάζει δυνατά τις ώρες, όμως τόσο λίγες είναι οι φορές που μου αποσπά την προσοχή.
Πιό πολύ με καθηλώνει όταν το παρατηρώ, το εκκρεμές που πηγαίνει και έρχεται και προκαλεί την ανεπαίσθητη κίνηση του λεπτοδείκτη.
Ετσι το βλέμμα μου φεύγει από τη βουβή πολυκοσμία της βιβλιοθήκης και, αντιλαμβανόμενος την προχωρημένη ώρα, κατευθύνομαι προς τη μπαλκονόπορτα που πρέπει να σφαλίσω για το τέλος της ημέρας.

Ο τοίχος των βιβλίων καταλήγει κάθετα στο μικρό μπαλκόνι. Ανάμεσα στο μεγάλο έπιπλο και την ελαφριά κουρτίνα αυτής της εξόδου, βρίσκεται μια τετράγωνη ολόκληρων ογδόντα εκατοστών χαλκογραφία που παριστάνει έναν μεγαλοπρεπή κόκκορα να αναδύεται από το μέταλλο, Πετεινός με τα όλα του, με πι κεφαλαίο,
τοοόση η μεγαλοπρέπεια αυτού και του λοφίου του. Τον υπογράφει ο Φιλιππάκης, σπουδαίος καλλιτέχνης του χαλκού. Κιαυτός ο πετεινός με παρακολουθεί μονίμως αποκεί που βρίσκεται λες και είναι το alter ego*-μου.

Η θέση του πετεινού σαυτό ακριβώς το σημείο εξυπηρετεί τον σκοπό της: Το προσκέφαλο του κρεβατιού είναι ακριβώς απέναντι σε μικρή απόσταση από τη μπαλκονόπορτα. Είναι η ανατολή εδώ και, το πρωΐ σαν λούζει ο ήλιος το μπαλκόνι κι εγώ ξυπνώ, έχω για πρώτη εικόνα τον καρφωμένο στον τοίχο κόκκορα που δεν λαλάει.
Το έργο αυτό, δηλαδή το πρωϊνό μου ξύπνημα –νωρίς όποτε χρειάζεται– το αναλαμβάνει ξυπνητήρι που άνκαι ρολόϊ, μού είναι πολύ μισητό διότι επεμβαίνει
αυθαίρετα και δραστικά στην έναρξη της καθημερινότητάς μου. Ως δανειστής τοκογλύφος επιβλέπων μήπως και παρεκκλίνω από το πρόγραμμα.
Ετσι εγώ δεν το βλέπω σαν ρολόϊ. Πιο πολύ το εκλαμβάνω σα συναγερμό για κάτι που ξεκινά να γίνεται κιαπαιτεί πειθαρχημένη συμμετοχή… ενώ το άλλο το μεγάλο, με το Μεγάλο Ηχο, ούτε που το ακούω ή το αντιλαμβάνομαι σαν ήχο για ξύπνημα. Το μυαλό εδώ παίζει περίεργα παιγνίδια, εγκεφαλικά.

Το φως είναι πηγή ζωής. Και δύναμης.
Όταν είναι απόλυτο, εκτυφλωτικό, ενσωματώνει τα πάντα. Όταν καταλαγιάζει, το οτιδήποτε υπάρχει αποκτά τη δική του ξέχωρη παρουσία.
Κάποτε είχα επισκεφθεί μία πινακοθήκη και είχα παρατηρήσει το πόση σημασία δίνουν οι ειδικοί στον τρόπο που θα φωτίσουν το κάθε έκθεμα.
Η απόσταση, η ένταση και η γωνία της πηγής φωτισμού σε σχέση με τον πίνακα είναι καθοριστική για τη δημιουργία της πιο κατάλληλης συνθήκης ώστε το έργο να αναδειχθεί στον επισκέπτη και εκείνος να το απολαύσει.


Ειδικός δεν είμαι στην επιστήμη του τεχνητού φωτισμού.
Νομίζω όμως πως ο καθένας μπορεί να παίξει με το φως. Ετσι κι εγώ, θέλοντας να έχω τη δυνατότητα να το ελέγχω μέσα στα όρια τα περιορισμένα του πολύγωνού μου και, προκειμένου να επωφεληθώ από την ήρεμη δύναμή του, έχω τοποθετήσει στο δωμάτιο επτά διαφορετικές πηγές φωτός και τις χρησιμοποιώ ανάλογα με το επιθυμητό αποτέλεσμα.
Μία μικρή τρίγωνη κατασκευή από
βιτρώ γυαλί αγκαλιάζει ένα λαμπτήρα που τη φωτίζει από πίσω, καρφωμένος στο κέντρο μιας ελεύθερης επιφάνειας τοίχου αριστερά στο προσκέφαλο του κρεβατιού και απέναντι από τον αγαπητό μου πετεινό. Οι κίτρινες πορτοκαλιές και γαλάζιες ανταύγειες που διαπερνούν το έγχρωμο γυαλί διαχέονται εδώ στη γωνιά του ύπνου, δημιουργώντας μία χρωματική εικόνα ανάμειξης αυγής και σούρουπου και ταυτόχρονα εκλύουν μία αίσθηση μυστηριακής θερμής θολότητας.
Τώρα που το φυσικό φως της ημέρας δίνει τη σκυτάλη στη Νύκτα, ήρθε η ώρα να οργανώσω την υποδοχή του πιο τακτικού μου επισκέπτη, του άτακτου εγγονού της, του Μορφέα.
Αυτός έρχεται απρόσκλητος σε διαφορετική κάθε φορά μορφή, άλλοτε για να μεγενθύνει και άλλες φορές για να κατευνάζει τις ανησυχίες της μέρας που πέρασε. Άλλοτε πάλι σκαλίζει μέσα στο υποσυνείδητο και με εκπλήσσει με τα ευρήματά του.
Είμαι πολύ ανυπόμονος να ανακαλύψω τί μου επιφυλάσσει για απόψε.

Αλλά, όχι, δεν βιάζομαι· γιατί είναι νύκτα* και θα περάσει και θα είναι σα να κράτησε ούτε μία ώρα.

Τέλος Αυτής της Μέρας…

* Μία εναλλακτική προσέγγιση για το σκηνικό αυτό βρίσκεται εδώ, αποτυπωμένη σαν ένα alter ego.
* Η παραπομπή είναι πρόταση για τον αναγνώστη: Ναι! αν θέλεις φίλε μου σε προσκαλώ σε ένα διαφορετικό όνειρο εδώ: καταγραμμένο σε ένα νυκτολόγιο.
κάπως ...Αλλοιώς!
………………..

ΛΛ



VV

Μέσα από το πολύγωνο...
Σελίδα πρώτη /12
Σελίδα δεύτερη /12
Σελίδα τρίτη /12
Σελίδα τέταρτη /12
Σελίδα πέμπτη /12
Σελίδα έκτη /12
Σελίδα έβδομη /12
Σελίδα όγδοη /12
Σελίδα έννατη /12
Σελίδα δέκατη /12
Ηχος Αθόρυβος
...η Μεγάλη Φυγή

Tiger etching
. .